Ruminasyon: Aynı Düşüncelere Dönüp Durmak

Bir konuşma bitmiştir ama zihninizde sürer. “Neden öyle söyledim?”, “Başka türlü cevap verseydim ne olurdu?” soruları akşam boyunca aynı yere döner. Geçmişi değerlendirmek her zaman sorun değildir. Fakat düşünmek yeni bir bilgi veya karar üretmiyor, sizi aynı eleştirel döngüde tutuyorsa ruminasyon kavramı bu deneyimi anlamanıza yardımcı olabilir.

Ruminasyon ile düşünerek çözüm aramak arasındaki fark

Ruminasyon, bir konuya ilişkin düşüncelerin tekrarlayıcı biçimde dönmesidir. NHS’nin düşük ruh hâli kaynaklarında, geçmiş olaylar ve “keşke” soruları etrafında dönmenin kişiyi duygusal olarak aynı yerde tutabildiği anlatılır. Bir konuyu çok düşünmeniz tek başına bir tanınız olduğu anlamına gelmez.

Problem çözme daha somut bir soruya yönelir: “Yanlış anlaşılan noktayı nasıl açıklayabilirim?” Bir seçenek belirler ve gerektiğinde bir adım atarsınız. “Ben neden hep böyleyim?” gibi çok geniş bir soruda ise ölçülebilir bir bitiş noktası bulmak zor olabilir. Kendinize, düşünmenizin sonunda neyin farklı olmasını beklediğinizi sorabilirsiniz.

Bir döngüyü fark etmek için kısa gözlem

Örneğin bir arkadaşınızın mesajını saatlerce yorumladığınızı düşünün. Önce bildiğiniz bilgi ile yaptığınız tahmini ayırın. Bilgi, mesajın kısa olmasıdır. Tahmin, arkadaşınızın size kızdığı olabilir. Bu ihtimali kesin bir gerçek gibi ele almak yerine başka açıklamalar bulunup bulunmadığını düşünün. Gerekirse sorulabilecek tek bir somut soru seçebilirsiniz.

Bir kâğıda düşüncenin ne zaman başladığını ve o sırada ne yaptığınızı yazmak, kendi örüntünüzü görmenizi sağlayabilir. Gece yatarken mi, işten dönerken mi, sosyal bir buluşmanın ardından mı? Bu not, düşünceleri denetlediğiniz bir puan çizelgesi değildir. Zihninizin hangi durumlarda benzer bir yola girdiğine dair kişisel bir gözlemdir.

Düşünceyi zorla kovmak yerine dikkate yer açmak

“Bunu bir daha düşünmeyeceğim” sözü tutulması zor bir hedef olabilir. Daha küçük bir seçenek, döngüyü adlandırıp o anda yaptığınız işe yeniden yönelmektir. Masayı hazırlarken bir tabağı elinize almak, okuduğunuz paragrafın ana fikrini yazmak veya kısa bir yürüyüşün yolunu seçmek gibi somut bir hareket deneyebilirsiniz. Bunlar tedavi tekniğinin yerini alan bir reçete değildir; dikkatinizle ilişkinizi gözlemleyebileceğiniz örneklerdir.

Düşünce geri geldiğinde ilk denemenin boşa gittiğini varsaymayın. “Şu an yine aynı konuşmayı değerlendiriyorum” demekle başlayabilirsiniz. Eğer gerçekten yapılacak bir şey varsa, bunu tek bir görev olarak yazın. Yapılabilecek bir adım bulunmuyorsa bütün akşamı zihinsel bir mahkemeye çevirmek zorunda olmadığınızı hatırlatabilirsiniz.

Ne zaman destek düşünülmeli?

Tekrarlayan düşünceler uykunuzu, işlerinizi veya ilişkilerinizi belirgin biçimde etkiliyorsa kişisel bir değerlendirme yararlı olabilir. Düşüncenin içeriği kadar süresi, sıklığı ve günlük yaşamınıza etkisi de konuşulabilir. Bir internet yazısı, bu değerlendirmeyi sizin adınıza yapamaz.

Aynı şeyi düşünmek mutlaka ruminasyon mu?

Hayır. Yas, karar verme veya bir sorunu anlamaya çalışma sırasında aynı konuya dönmek mümkündür. Düşünmenin işlevi ve yaşamınıza etkisi önemlidir.

Belirsizlikle yaşamak ve kendine şefkat yazılarımız farklı açılardan bu sorulara eşlik eder. Nereden başlayacağınızı konuşmak için ücretsiz ön görüşme talep edebilirsiniz.