Depresyon, ruh halinin, düşünce tarzının, davranışların ve fiziksel sağlığın ciddi bir şekilde etkilendiği bir ruh sağlığı bozukluğudur. Bu durum, kişinin günlük yaşamını olumsuz yönde etkileyebilir ve genellikle işlevselliği azaltır. Depresyon birçok farklı belirti ve semptomlarla kendini gösterebilir ve her bireyde farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Depresyonun belirti ve semptomları her bireyde farklı olabileceği gibi ortaya çıkış nedenleri de bireyden bireye farklılık göstermektedir. Tedavi genellikle psikoterapi, ilaçlar veya her ikisinin bir kombinasyonunu içerir. Depresyon tedavisi kişiselleştirilmiş olmalı ve uzman bir sağlık profesyoneli tarafından yönlendirilmelidir. Tedavi edilmemiş depresyon ciddi sonuçlara yol açabilir, bu yüzden yardım almak önemlidir.

Depresyonun Belirtileri

Depresyon belirtilerinden biri ya da birden fazlası bireyde görülebileceği gibi işlevselliği azaltan farklı belirtiler de görülebilir. Aşağıda depresyonun başlıca belirtilerinden birkaçına yer verilmiştir. Bu belirtilerin bir uzman tarafından değerlendirilmesi, sıklığına, işlevsellik üzerindeki etkisine, devam eden periyot süresine bakılması gerekmektedir. Aşağıda yer alan belirtilerin her durumda depresyonun varlığının kanıtı olmadığı bilinmelidir.

1. Sürekli Duygudurum Değişiklikleri: Üzüntü, çöküntü, umutsuzluk, boşluk hissi veya huzursuzluk gibi sürekli olumsuz duygular.
2. Zevk Almada Azalma: Daha önce keyif aldığı aktivitelerden zevk almama veya ilgisizlik.
3. Enerji Kaybı ve Yorgunluk: Sürekli yorgunluk hissi, enerji kaybı ve halsizlik.
4. Uyku Sorunları: Uykusuzluk veya aşırı uyuma, uyku düzeninde belirgin değişiklikler.
5. İştah Değişiklikleri: Aşırı yeme veya iştah kaybı, kilo değişiklikleri.
6. Dikkat ve Odaklanma Sorunları: Dikkat eksikliği, hafıza sorunları, karar verme güçlüğü.
7. Değersizlik Duyguları: Kendine değersizlik, suçluluk duyguları, aşırı eleştirme.
8. İntihar Düşünceleri: Ölüm veya intihar düşünceleri, intihar girişimleri.

Depresyonun Başlıca Nedenleri

Depresyonun birçok nedeni olabilir, genellikle biyolojik, genetik, çevresel ve psikolojik faktörlerin karmaşık bir etkileşimi sonucunda ortaya çıkar. Depresyon, birçok etkileşen faktörün sonucunda ortaya çıkar ve kişinin yaşamında meydana gelen değişikliklere bağlı olarak farklılık gösterebilir.

1. Biyo-psikososyal Faktörler: Genetik yatkınlık, beyin kimyasındaki dengesizlikler, hormonal değişiklikler ve fizyolojik faktörler gibi biyolojik faktörler depresyon riskini artırabilir.
2. Stres: Çeşitli yaşam stresleri, özellikle ağır veya kronik stres durumları, depresyon riskini artırabilir. Bunlar arasında iş kaybı, ilişki sorunları, finansal sıkıntılar, kayıp veya yas gibi olaylar yer alabilir.
3. Travma ve Kayıplar: Travmatik olaylar, özellikle çocukluk döneminde yaşanan istismar veya kayıplar, sonrasında depresyon riskini artırabilir.
4. Kişilik Özellikleri: Bazı kişilik özellikleri, özellikle mükemmeliyetçilik, düşük özsaygı, içe dönük olma eğilimi gibi özellikler depresyon riskini artırabilir.
5. Çevresel Faktörler: Sosyal izolasyon, toplumsal destek eksikliği, maruz kalınan toplumsal baskılar, işsizlik gibi çevresel faktörler depresyon riskini artırabilir.
6. Tıbbi Durumlar: Kronik hastalıklar, hormonal dengesizlikler, nörolojik hastalıklar gibi tıbbi durumlar depresyona yol açabilir.
7. İlaçlar ve Madde Kullanımı: Bazı ilaçlar veya madde kötüye kullanımı, beyin kimyasındaki değişikliklerle ilişkili olarak depresyon riskini artırabilir.
8. Aile Geçmişi: Ailede depresyon öyküsü bulunması, bireyin depresyon riskini artırabilir. Genetik faktörlerin yanı sıra aile içi etkileşim tarzı ve ailedeki stres seviyeleri de önemli olabilir.

Depresyon Çeşitleri

DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition), Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından kullanılan ve tanısal kriterlerin belirlendiği bir kılavuzdur. DSM-5’e göre, depresyonun bu çeşitlerinin her biri belirli tanı kriterlerine ve semptomlara dayanır. Bir kişinin belirli bir depresyon türü altında sınıflandırılabilmesi için belirli semptomların belirli bir süre boyunca devam etmesi ve günlük yaşamı önemli ölçüde etkilemesi gerekir. Tanı ve tedavi için bir uzmana başvurulması önemlidir. DSM-5’e göre, depresyon bozuklukları aşağıdaki şekilde sınıflandırılabilir:

1. Major Depresif Bozukluk: Bir veya birden fazla majör depresif epizodun varlığını gerektiren depresyon türüdür. Bu tür depresyon, kişinin günlük işlevselliğini ciddi şekilde etkiler.
2. Persistan Duygudurum Bozukluğu (Dysthymia): En az iki yıl süren sürekli bir düşük duygudurum hali ile karakterize olan bu bozukluk, major depresif epizodlar kadar şiddetli olmasa da, kişinin işlevselliğini etkileyebilir.
3. Majör Depresif Bozukluk ile Birlikte Anksiyete Belirtileri: Bu kategori, majör depresif bozukluk tanısı almış bireylerde anksiyete belirtilerinin de varlığını içerir. Örneğin, kişinin aşırı endişe, panik ataklar veya belirgin kaygı belirtileri göstermesi durumunda bu tanı konabilir.
4. Disruptif Duygudurum Düzensizliği: Bu durum, çocukluk döneminde başlayan ve devam eden ciddi öfke ataklarıyla birlikte tekrarlayan duygu durumu dalgalanmaları gösteren çocuklarda tanımlanır.
5. Duygudurum Düzenleme Bozukluğu ile Birlikte Majör Depresif Bozukluk: Kişinin duygusal düzenleme yeteneğinin bozulduğu ve majör depresif belirtiler gösterdiği durumu tanımlar.